Meer dan koffie: bouwen aan veerkracht en gelijke kansen met SOPPEXCCA

In het hart van de koffiehooglanden van Nicaragua brengt SOPPEXCCA 398 kleinschalige boeren samen in één organisatie. Door samen te werken, staan zij sterker dan alleen. SOPPEXCCA is een door vrouwen geleide unie van 16 coöperaties, onder leiding van algemeen directeur Fátima Ismael. Zij speelt al jarenlang de drijvende kracht achter de inclusieve aanpak van de organisatie.

Via de coöperatie krijgen boeren toegang tot iets wat zij alleen vaak niet hebben: internationale kopers. Maar SOPPEXCCA doet meer dan koffie verkopen. De organisatie investeert ook in haar leden. Boeren krijgen begeleiding, toegang tot productiemiddelen en voorzieningen die helpen om de kwaliteit van de koffie goed te houden, zoals installaties voor het wassen en verwerken van koffie en droogfaciliteiten.

De kracht van dit model zit in de combinatie van betere verkoop en praktische steun. Boeren leren hoe zij hun koffie kunnen verbeteren, aan kwaliteitseisen kunnen voldoen, minder verlies kunnen hebben en meer opbrengst uit hun land kunnen halen. Daardoor kan de coöperatie stabielere afspraken maken met kopers en betere prijzen krijgen. Zo worden zowel de boeren als de organisatie sterker.

Ook belangrijk is dat de leden zelf meebeslissen. SOPPEXCCA is van haar leden, en dat is in de praktijk ook merkbaar: 93% van de boeren zegt dat hun stem wordt gehoord en meetelt in de besluiten van de coöperatie. Dat zorgt voor meer betrokkenheid en een groter gevoel van gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Gelijke kansen voor vrouwen zijn bij SOPPEXCCA geen apart project, maar een vast onderdeel van de manier van werken. De coöperatie was een van de eerste in Nicaragua met een officieel beleid voor gelijke kansen voor vrouwen en mannen. Zij heeft zich actief ingezet om een van de grootste drempels voor vrouwen weg te nemen: het feit dat zij vaak geen land op hun naam hebben. Door gezamenlijk landbezit of landtitels op naam van vrouwen te stimuleren, zijn steeds meer vrouwen volwaardig lid geworden van de coöperatie. Daardoor krijgen zij ook toegang tot diensten, financiering en markten.

Deze verandering heeft veel betekend voor het dagelijks leven van vrouwen én voor hun rol binnen de organisatie. Inmiddels zijn 138 vrouwen lid van de coöperatie, en veel van hen hebben een leidinggevende rol. Via het initiatief Las Hermanas (“De Zussen”) wordt koffie van vrouwen apart verkocht. Daardoor krijgt deze koffie meer aandacht op internationale markten en kan er een extra prijs voor worden betaald. Wat begon met 18 vrouwen is uitgegroeid tot een sterk platform voor economische en sociale versterking. Inmiddels hebben 135 vrouwen land in eigendom, runnen zij hun eigen bedrijf en produceren zij koffie als onderdeel van Las Hermanas.

Klimaatverandering is niet iets van later, maar heeft nu al grote impact op de koffieteelt. In 2025 gaf ongeveer 80% van de boeren aan dat zij te maken kregen met problemen door het klimaat, zoals onregelmatige regen en meer last van plagen. Dat heeft gevolgen voor zowel de hoeveelheid koffie als de kwaliteit ervan. SOPPEXCCA helpt boeren om hier beter mee om te gaan. Dat doet de coöperatie met trainingen over andere manieren van boeren, het planten van bomen op en rond landbouwgrond, herbebossing, beter watergebruik en het monitoren van de CO₂-voetafdruk.

Rabo Foundation ondersteunt deze aanpak met gerichte technische ondersteuning. Denk aan trainingen voor boeren, projecten om regenwater op te vangen, betere droogvoorzieningen en landbouwmethoden die beter passen bij een veranderend klimaat. SOPPEXCCA doet ook mee aan Asómbrate, een initiatief van Solidaridad en het Acorn-platform. Dit programma helpt boeren om meer bomen te combineren met hun landbouw, zodat zij beter bestand zijn tegen klimaatverandering en mogelijk extra inkomen kunnen krijgen via koolstofmarkten. Rabo Foundation heeft dit initiatief medegefinancierd en ervoor gezorgd dat SOPPEXCCA kon deelnemen. Samen moeten deze activiteiten boeren minder kwetsbaar maken en de productie stabieler houden. Dat is belangrijk voor het inkomen van boeren én voor een gezonde toekomst van de coöperatie.

Sinds 2019 speelt Rabo Foundation een belangrijke rol in de ontwikkeling van SOPPEXCCA, met financiering afgestemd op de groeifase van de coöperatie. In 2025 ging het om een combinatie van werkkapitaal, handelsfinanciering en technische assistentie, gericht op hogere productiviteit en beter omgaan met klimaatverandering.

Die financiering is essentieel in een context waarin lokaal krediet moeilijk te verkijgen is. Dankzij de gerichte financiering kunnen boeren op het juiste moment investeren in hun koffieproductie. Zo voorkomen zij verlies van opbrengst en vergroten zij de kans op inkomen in de toekomst. Zo helpt de handelsfinanciering de coöperatie om koffie van haar leden op te kopen en afspraken met buitenlandse kopers na te komen. Boeren krijgen hiermee rechtstreeks toegang tot internationale markten.

Rabo Foundation biedt niet alleen geld, maar ook andere vormen van steun. De organisatie helpt SOPPEXCCA bijvoorbeeld om het bestuur en het financieel beheer verder te versterken. Daardoor blijft de coöperatie een betrouwbare partner voor internationale kopers en andere financiers. Ook ondersteunt Rabo Foundation bij het voldoen aan nieuwe regels, zoals Europese eisen rond ontbossing. Dit zorgt ervoor dat boeren toegang houden tot markten waar een eerlijkere prijs wordt betaald.