DATO: Van onzekere oogsten naar een stabieler bestaan

DATO speelt een belangrijke rol in die ontwikkeling. Door rechtstreeks samen te werken met boeren en een sterke lokale keten op te bouwen voor kruiden en specerijen, helpt de organisatie gemeenschappen om de stap te zetten van landbouw voor eigen levensonderhoud naar duurzamere landbouw die inkomen oplevert.

Kleinschalige boeren zijn niet alleen van belang voor hun eigen dorp of regio. Wereldwijd produceren boerenfamilies op kleine schaal ongeveer een derde van al het voedsel. Daarmee zijn zij onmisbaar voor voedselzekerheid, zowel voor hun eigen gezinnen als voor een groeiende wereldbevolking.

In het district Dak To, in de provincie Kon Tum, verbouwen veel boerengezinnen gewassen met een relatief lage waarde, zoals cassave en maïs. Ongeveer 70% van deze huishoudens behoort tot etnische minderheden. Deze gewassen zijn bekend en brengen weinig risico met zich mee, maar leveren ook weinig op. Bovendien kan de bodemkwaliteit hierdoor op termijn achteruitgaan, waardoor het steeds moeilijker wordt om de productiviteit te verhogen en weerbaarder te worden.

Het probleem zit niet alleen in wat boeren verbouwen, maar ook in het systeem eromheen. Zonder betrouwbare afnemers, betaalbare financiering en praktische training hebben kleinschalige boeren weinig onderhandelingsmacht. Vaak verkopen zij hun producten via informele kanalen, tegen prijzen die sterk schommelen. Daardoor is het lastig om vooruit te plannen of te investeren in hun bedrijf. Klimaatverandering vergroot die onzekerheid nog verder.

Voor vrouwen zijn de beperkingen vaak nog groter. In afgelegen gebieden zijn betaalde banen en mogelijkheden om nieuwe vaardigheden te leren schaars. Tegelijkertijd dragen vrouwen vaak een groot deel van het werk op het land en in het huishouden.

DATO (Highland Herbs Company Limited), wil die situatie doorbreken door een complete waardeketen op te bouwen. Productie, training, verwerking en afzet worden daarbij met elkaar verbonden in één systeem waarop boeren kunnen vertrouwen. Die verandering begint bij de keuze van gewassen. DATO ondersteunt kleinschalige boeren bij de overstap van basisgewassen met een lage opbrengst naar kruiden, specerijen en medicinale planten met meer waarde, zoals gember, kurkuma en chilipeper. Deze gewassen passen goed bij de regio en kunnen aanzienlijk meer opleveren, mits boeren toegang hebben tot de juiste markt.

Juist daar maakt het model van DATO het verschil. DATO sluit afnamecontracten met boeren en garandeert dat hun oogst wordt opgekocht tegen prijzen die 10 tot 15% boven de lokale marktprijs liggen. Voor gezinnen die gewend zijn aan onzekerheid, maakt die voorspelbaarheid een groot verschil: het helpt hen niet alleen om rond te komen, maar ook om vooruit te kijken en plannen te maken.

Om die overstap mogelijk te maken, biedt DATO meer dan alleen een contract. Boeren ontvangen gratis zaailingen voor hun eerste teelt en krijgen regelmatig praktische training in duurzame landbouwmethoden. Daardoor leren zij niet alleen wat ze moeten doen, maar ook waarom bepaalde werkwijzen belangrijk zijn voor kwaliteit, duurzaamheid en toegang tot de markt.

Net zo belangrijk is dat DATO over een eigen verwerkingslocatie beschikt, dicht bij de boeren. Daar worden gewassen gewassen, gedroogd en klaargemaakt voor verkoop aan handelaren en exportmarkten. Daardoor gaat er minder verloren tijdens transport, blijft de kwaliteit beter behouden en ontstaan er banen in de regio. Deze geïntegreerde aanpak, van teelt tot verwerking en verkoop, zorgt ervoor dat kleinschalige boeren meer waarde uit hun werk kunnen halen.

Naast duurzame landbouw zet DATO zich nadrukkelijk in voor de positie van vrouwen, vooral vrouwen uit etnische minderheden. De organisatie organiseert bijeenkomsten over gelijke kansen voor vrouwen en mannen en bewustwording, naast praktische trainingen die vrouwen helpen om meer kennis, zelfvertrouwen en leiderschap op te bouwen. Zowel in de landbouw als binnen het huishouden.

DATO koppelt die ontwikkeling ook aan betaalde kansen. Tijdens het oogstseizoen van exportgember creëert de organisatie werk voor 50 tot 70 vrouwen. Dat biedt hen inkomen dicht bij huis én een directe rol in een professionele waardeketen. Door training te combineren met betaald werk, helpt DATO vrouwen om op de lange termijn economisch zelfstandiger te worden. Dat draagt bij aan sterkere gezinnen en veerkrachtigere gemeenschappen.

Het opschalen van een model als dit vraagt om kapitaal, en dan vooral werkkapitaal om gewassen op te kopen en in verwerking te investeren. Maar voor een jong bedrijf als DATO waren lokale banken geen optie, grotendeels vanwege de eisen rond onderpand.

In 2023 was Rabo Foundation de eerste kredietverstrekker van DATO, met zowel een investeringslening voor de verwerkingsfaciliteit en apparatuur als werkkapitaal. Deze steun droeg eraan bij dat DATO zijn verwerkingsfabriek kon bouwen en zijn netwerk van boeren kon uitbreiden

De eerste werkkapitaallening werd in 2024 volledig terugbetaald, waarna het bedrijf verder groeide. In 2025 verstrekte Rabo Foundation een aanvullende werkkapitaalfaciliteit, waarmee DATO meer gewassen kon inkopen, de samenwerking met boeren kon verdiepen en kon blijven investeren in inclusieve groei.